Funtzio
asistentziala ala hezitzailea.
Haur
eskolaren sorreratik funtzio asistentziala eta funtzio hezitzailea
bereizten dira, izan ere, haur eskolaren funtzio nagusiak dira.
Funtzio
asistentziala gehienbat errutinaz arduratzen da. Hau da, haurra
zaintzeaz, bere behar fisiologikoak asetzeaz, elikaduraz, higieneaz
eta segurtasunaz.
Funtzio
hezitzaileari dagokionez, poliki-poliki ezagutzak barneratzeari buruz
hitz egiten ari gara. Hau da, helburua umeek ikastea da.
Garaiaren
arabera eta administrazioen arabera, bat bestearen gainetik jarri ohi
da. Gaur egun, eskolak edo hezkuntza funtzio hezitzailean oinarrituta
daude. Eskola arloan bi funtzio hauek aurkitzen ditugu baina
hezitzailea da gehien nabarmentzen dena. Haur hezkuntzan berriz,
funtzio asistentziala da gehien ematen dena, baina funtzio
hezitzaileaz ahaztu gabe. Kurtsoz pasatu ahala, funtzio hezitzailea
nagusitzen doa eta funtzio asistentziala txikitzen. LOGSE legea sartu
aurretik, haurtzaindegiek laguntza emateko funtzioa zuten eta
familiek ezin zutenean, haurrak zaintzeko lekuak ziren. Bertan
haurrek zainketa bat jasotzen zuten, hau da, funtzio asistentzial
soil bat besterik ez zuten. 1990ean LOGSE legea sortu zen eta honek
suposatu zuen haurtzaindegiek funtzio hezitzaile bat hartzea. Honen
ondorioz, funtzio asistentzialari funtzio hezitzailea gehitu zaio.
Funtzio asistentzialak kritikak jasan ditu, esate baterako, prozesu
honen bitartez umeek ez dutela asko ikasten. Baina hori ez da guztiz
egia, jolas eta ekintzetan parte hartzerakoan, kontzeptu berriak
barneratzen dira eta.
Egindako
hainbat azterlanen arabera, jaio eta lehenengo urteetan oso
garrantzitsua da haurrek gizartearekiko elkarreragina edukitzea eta
ikaskuntzan giro egokia izatea. Guzti honek, jaiotzen garenetik
ditugun ahalmenak garatzen lagunduko digu.
XXI.
mendeko Hezkuntzari buruzko Nazioarteko Batzordeak UNESCO erakundeari
aurkeztutako txostenean, jaio eta lehenengo urteetan hezkuntzak duen
garrantzia azpimarratzen da. Bederatzi herrialdetan egindako beste
azterlan batzuen arabera, osasuna, maitasuna, afektua eta gorputzaren
zainketa oso garrantzitsuak dira. Baina hori ez da nahikoa gizakia
behar bezala garatzeko, horretaz aparte, hezkuntza beharrezkoa da.
Gure
ustez, bi funtzioen arteko lotura lortu behar da. Haurra zaindu behar
da, hau da, osasun egokia izatea, higienea zaindu, eta abar haurra
eroso mantentzeko baina honetaz aparte umea hezi egin behar da.
Ikasten
trabak topatzen dituzten ikasleei berebiziko laguntza ematea ala
ikasleen bikaintasuna garatzea.
Ikasten trabak topatzen dituzten ikasleei berebiziko laguntza ematea ala ikasleen bikaintasuna garatzea.
Lehenik
eta behin, ikasle guztiek gaitasun berdinak ez dituztela jakin
badakigu. Horrez gain, ikasle batzuei ikastea askoz gutxiago
kostatzen zaie beste batzuei baino. Ondorioz, gaur egun irakasle
batzuentzat errazagoa da ikasle azkarrekin lan egitea. Baina egoera
honek, beste ikasleak baztertuak sentitzea eragiten du. Kasu
horietan, ikasle azkarrak ondo sentitzen dira, irakasleen atentzioa
baitute. Horren arrazoi nagusia, bikaintasuna lortzea da, izan ere,
lege organikoan jarrita dago.
Nahiz
eta ikasle guztiek gaitasun ezberdinak dituzten, guztiek aukera
berdinak izan beharko lituzkete. Horretarako, ikastetxe guztietan
laguntza ematen diete zailtasunak dituzten ikasleei, adibidez,
logopedak ezarriz, laguntzazko irakasleak eta abar. Horrela,
zailtasunak dituzten ikasleek, aurrera egingo dute,
poliki-poliki klaseko erritmora moldatuz. Lan hau, hezitzaileek egin
behar dute, gauzak metodo ezberdinetan azalduz edota azterketa
desberdinak eginez.
Gure
iritziz, ikastetxeetan egiten diren azterketak baliagarriak dira,
baina horrek ez du esan nahi munduko ebaluazio-sistema onena denik.
Beste lurraldeetan berriz, sistema hori desagertzear dago; azterketek
ez dute umea kalifikatzen. Azterketa batek ez du esango umea txarra
den ala ez; beste ikasgaietan nabarmendu daitezkelako bere puntu
indartsuak.
Lehentasuna ikasleen
sozializazioan ala ikasketa akademikoan.
Mundu
honetan argi dago helduak egiten garenean lan on bat izan nahi baldin
badugu, lehentasuna ikasketa akademikoei eman beharko geniekeela.
Baina gerora lan postuan harremanetan jartzerako orduan, ez al da oso
garrantzitsua sozializazioa?
Teoria
eta praktika guztiz aurkakoak dira, teorian sozializazioa nabarmendu
egiten baita, praktikan ez bezala. Benetako bizitzan ikasketa
akademikoak soilik kalifikazio bat ematen digu eta hau ez da bizitzan
kontuan hartu behar den faktore bakarra. Mundua pertsona zeharo
ezberdinez osatua dago, gaitasun ezberdinekin baita ahalmen edo
ahulezia ezberdinekin ere eta hauek garatu daitezen eskoletara jotzen
dugu. Hauetan, adin berdineko ikaskide askorekin aurkituko gara eta
hauekin egunean ordu zehatz batzuk pasatu beharko ditugu baita
noizean behin lanen bat edo beste beraiekin egin.
Klasean
arreta jartzeak eta etxerako lan guztiak egiteak ez du esan nahi
gerora kalifikazio altua izango duenik ikasle horrek . Bestalde,
pertsona berriak ezagutzerako orduan irekia bazara, ziurtasun osoz
jakingo duzu ez zaizula batere gaizki joango.
Haur bat
eskolara doan unetik, badaki ikastera doala. Horrek esan nahi du
lagunak ezingo dituela egin? Ikasketa akademikoa oso garrantzitsua
da, hainbat gaitasun ikasiko dituztelako, geroan lana bilatzeko
ezinbestekoak. Baina ikasleen sozializazioa ezin dugu alde batera
utzi. Ikasleek euren ikaskideekin elkarlanean jokatzen ikasi behar
dute, elkarlanean haritu behar dira lanak egiten eta elkar
errespetatzen ikasi behar dute. Hori sozializazioaren bidez burutzen
da; eskolan ikasitako gaitasunen bidez hain zuzen ere.
Unibertsitatera edota lanera joaten garenean ezinbestezkoa baita
talde lanak ugariak direlako.
Beraz,
gure iritziz, ikasketa akademikoa eta sozializazioa, biak oso
garrantzitsuak dira, batak bestea ahalbidetzen baitu. Haurrak
txikitatik ez badu ikasten sozializatzen, hazten joango den heinean
geroz eta zailagoa egingo zaio gainontzekoekin hitz egitea eta
bakardadean murgilduko da.
Umeen heziketaren
ardura nagusia estatuarena ala familiarena (Bien papera argitu).
Umeen
heziketaren ardura familiaren eta estatuaren esku dago, baina neurri
desberdin batean. Alde batetik, familiaren papera ezinbestekoa da.
Gurasoek, umea jaiotzen denean, hezi egin behar dute, arauak zein
ohiturak erakutsiz. Horrez gain, familia da heziketaren lehen
urratsak burutzen dituena. Horregatik, ikastola edo ikastetxera
ailegatu baino lehen, umeak gizarteko oinarrizko arauak jakin behar
ditu.
Beste
alde batetik, estatuaren ardura nagusia, heziketa prozesu egoki bat
eskaintzea izango da, batik bat, edukiak transmititzea edo erakustea.
Lurraldearen arabera, urtez urte, aldaketa ugari ematen dira
hezkuntza arloan. Honek, gaur egun dagoen desegonkortasuna erakusten
du. Horien bitartez hobekuntzak lortu arren, zenbait atzerapen edo
huts ere lortu dituzte, adibidez, LOMCE-ren legea. Lege honen
bitartez ikus dezakegu nola hezkuntzan atzerapen bat egongo den,
eskola tradizionalera itzuliz. Aldaketa nabarienak, neskak eta
mutilak, zein ikasle onak eta txarrak banatzea da. Gainera, diru
laguntzak murriztuko dira. Ondorioz, aberatsak direnek soilik ikasi
ahalko dute, ikaskuntza prezioak asko igoko dituzte eta.
ONDORIOAK: ESKOLAK XXI.MENDEAN BETE BEHARKO LITUZKEEN XEDEAK.
Historian zehar hezkuntza-sistemek eta eskolek aldaketa ugari izan dituzte. Gaur egungo (XXI mendea) eskola modernoa, eskola tradizionalarekin alderatuz, aldaketa ugari egon direla esan beharra dago (horrela izan beharko litzateke behintzat). Aldaketa horiek hobeto ulertu daitezen, hainbat kontzeptu edo adibide aztertuko ditugu.
Alde batetik, eskola tradizionalean lan mota batean lan egiteko pertsonak lortu nahi ziren. Hau da, industria eta nekazaritzarako langileak lortu nahi zituzten. Ondorioz, metodo lehiakorra erabiltzen zen, kontzeptuak errepikatzen eta memorizatzen barneratzen ziren, irakaslea zen jarraitu beharreko modeloa, ikasleek ez zuten beraien iritzia emateko aukerarik, gurasoek ez zuten ia umeen ikasketetan esku hartzen, eta abar. Gaur egungo eskoletan ordea, helburua ez da lan mota baterako pertsonak sortzea. Hori dela medio, askatasuna dute ikasleek beraien iritzia edo beraien ikuspuntua plazaratzeko, irakaslearen funtzioa gidatzea da, ikasketen eta familien arteko harremana handiagoa da, umearen eboluzioan askoz gehiago zentratzen da hezkuntza, metodoa kooperatiboa da eta ondorioz, lehiakortasuna ez da ia bermatzen, eta abar.
Beste aldetik, ikasitako kontzeptu batzuei erreferentzia eginez, educare eta educere hezkuntza-ikuspegiak aurki ditzakegu. Educareri dagokionez, hezitzaileak ikaslea elikatuko du eta beregain du autoritate guztia. Hori da eskola tradizionalean gertatzen zena. Educeren ordea, hezigaiak garatuko du bere ikaskuntza prozesua; gizakiok badauzkagu barne gaitasunak eta horiek hezitzaileak eskeinitako estimuluen bitartez azaleratu behar dira. Azkenengo hezkuntza-ikuspegi hau eskola modernoari dagokio. Hala eta guztiz ere, esan beharra dago oso zaila dela educeren bakarrik oinarritutako hezkuntza lortzea eta ondorioz, bien arteko nahasketa egiten da gaur egungo hezkuntzan (edo horrela izan beharko litzateke) nahiz eta educere nagusitu. Nahasketa horri “eredu eklektikoa” esaten zaio.
Azkenik, Finlandiako hezkuntza sistema deigarria iruditu egin zaigu eta gure ustez, horrelakoa izan beharko litzateke XXI. mendeko eskola. Herrialde honetan, eskola zazpi urterekin hasi egiten da. Bestalde, 5. mailararte ez dituzte zenbakien bidezko kalifikazioak eta ondorioz, ez dute ikasleen lehiakortasuna sustatzen. Gurasoen kasuan, umeen hezkuntzaz arduratu egiten dira eta lanean lagundu egiten diete beraien guraso papera ondo bete dezaten. Adibidez, erraztasunak jartzen dizkiete umeen irakasle bileretara joateko eta ume bat izanez gero, 3 urte egon daitezke lanera joan gabe eta diru kopuru bera irabazten. Gainera, hemen baino berrehun ordu gutxiago izaten dituzte kurtsoan zehar eta hala eta guztiz ere, emaitzak askoz hobeak dira han. Horrez gain, klaseetan gutxi gorabehera hemezortzi ikasle daude eta gehiago egotekotan edo arazoak dituen ume bat egotekotan, bi irakasle egoten dira. Azkenik, Telebista programak jatorrizko hizkuntzan jartzen dituzte eta irakurtzen ikasi nahi dute umeek telebistako azpi-tituluak ulertu ahal izateko.
Hori guztia kontuan izanda, argi daukagu horrelako hezkuntza-sistema izan beharko zela XXI. mendekoa. Hala ere, jakin badakigu ez dela hain erraza hezkuntza-sistema horrenbestez aldatzea.
BIBLIOGRAFIA
Ibañez,
D., Ibañez, C.M., Medina, J.A., Guillamón, F.J. eta Grau, R.
(2011). Escuela
Tracional vs Escuela Moderna. [youtubeko
bideoa]. Espainia.
Honako
webgune honetatik berreskuratua:
https://www.youtube.com/watch?v=LySTKT9rgBY
ERANSKINAK
